Рассуждение Жаулукъ — миллет магъанасы болгъан белгиди. учащихся (9 класс)

Сочинение

Муниципальное казенное общеобразовательное учреждение «Средняя

общеобразовательная школа СП Новая Балкария»

Сочинение — рассуждение

«Жаулукъ — миллет магъанасы болгъан белгиди»

Исполнитель: Хочуева Карина Юрьевна, 16лет,

МКОУ СОШ СП Новая Балкария»,

Терский район

2017г

Жаулукъ — миллет магъанасы болгъан белгиди.

Дертли къамаладан кючлю жаулукъ,

Бийик къалаладан кючлю жаулукъ.

Къулийланы Къайсын миллетини сыйын бийикге кётюрюп, аламат чыгъармалары бла бизни халкъыбызны атын битеу дуниягъа айтдыргъан малкъар халкъны ийнагъыды. Бизни адабиятда сёзюн жюрюте билген, эсли акъылманыбызды, кеси аллына бир уллу айбат дунияды. Хар назму тизгини бизни ёмюрде да ёчюлмезлик от жагъабызды. Хар адамны да ол от жагъада жылыныргъа онгу барды. Бурун замандан бери жамауат инсан жюреклеге сала келген огъурлулукъну, намыс-адепликни, сюймекликни, таза ниетликни урлукълары Къайсынны поэзиясында тынгылы жыйышып жашагъандыла. Нарт акъылдан толгъан, къаяча чыдамлыкъгъа чакъыргъан назмулары, поэмалары къайсы бирибизге да устазлыкъ этип турлукъдула. Къулийланы Къайсын Къарачай-Малкъар халкъны ёхтемиди, ёкюлюдю. Къайсынны чыгъармачылыгъыны кёп бутакълы уллу терегине къарасакъ, аны ариу чакъгъан бутакъларындан бири таулу тиширыуну сыфатыды. Ана!.. Мени анам! – Жылы, хычыуун, багъалы, огъурлу сёзле. Тынгылачыгъыз, аналарыбыз къысхан жаулукъну къалай багъалайды поэт.

Дертли къамаладан кючлю жаулукъ,

Бийик къалаладан кючлю жаулукъ,

Кёп, кёп жашауну сакълагъан жаулукъ,

Тюзлюк белгисинлей къалгъан жаулукъ.

Неда: Адамла, мен сизге жангыз игилик,

Не аз гитче хайыр да этген эсем,

Терезеге тийген тамычы кибик

Бир къууанч ёмюрде берген эсем,

Сиз алгъыш этигиз мени анама!..

Миллетибиз, тиширыуну-ананы намысын болмагьанча бийикге кётюреди, бек багъалы хазнасына-малкъар тилине да ана тили деп атагъаны.

1 стр., 494 слов

Рассуждение(родной карачаевский язык) :» Ана тилим»

... бек миллетин бирикдириуге уллу юлюш къошады бизни республикабызны «Къарачай» деген газети. 90 – ан джылны узуну къарачай миллетге къуллукъ этиб келеди. Ана тилни тазалыгъы,байлыгъы,, ... намыссызлыкъда, адебсизликда, адетсизликда бизни къурута баргъан болмаса,сау къоярыкъ тюлдю. Тилибизни сюейик, аны сакълайыкъ, билейик. Магъанасын иги ангылаб, ангыбызгъа сингдирейик. Бизни ана тилибизни къуралыуна ...

Ананы сыфатын ачыкълагъан заманда, Къайсын жюрегинде болгъан сюймеклигин, жумушакълыгъын назму тизгинлеге минчакълача тизеди. Къайсын жаланда анасыны жашы тюйюлдю,ол битеу малкъар халкъны эрке уланыды, учарыкъ къанатыды, батмаз жулдузуду. Къайсындан бийик жаланда таула эм кекдю. Поэт тиширыулагьа багъа биче билгени къайсыбызгъа да шартды. «Биринчи окъ къайсы урушда атылса да, ананы жюрегинде суууйду», «Анасы барны жюрегинде чыракъ жанады»-деп нечик кючлю айтханды. Бу сезлени магъанасы бирда болмагъанча теренди, терекни жерге кирип кенг жайылгъан тамырларына ушайды. Нарт сёзню эсге алсакъ а: «Ананы жюреги балада, баланы жюреги уа талада»- бу сёзле да адамны кеп затха юйретедиле, жюрегинде тюрлю-тюрлю сезимле туудурадыла.

Аналарыбыз къысыучу жаулукъ

Сенден сыйлы зат билмеди таулу.

Аналаны сютюне тенг сыйынг,

Жерибизни бар намысын жыйып…

Ананы сыфаты толу болмаз эди. Къайсынны «Жаулукъ»-деген назмусу жазылмаса, деп келеди мени кёлюме. Бу назмуну, суратлау магьанасыны тышында адет, тарых магъанасы да уллуду. Поэт аналарыбыз, эгечлерибиз къысыучу жаулукъну, ананы акъ сютю бла тенг этип суратлайды. Андан сыйлы зат жокъду дунияда деп, ышандырады.

Жаулукъ, биз хар кюнден къайсы тиширыуну башында да, къыйынлыкъда да белине къаты къысып, сабийине къоркъгъан заманда да, сабийин анга чёргеп, битеу дунияда болгъан къыйынлыкъладан жаулукъ тюбюнде сакъларгъа кюрешгенча кёребиз. Эр кишини бёркюча, тиширыуну жаулугъу да бийик даражагъа жетгенин бу назму тизгинледе кёребиз.

Бир бирни жояргъа чапханланы

Алларына атылсанг, аланы

Ёлюм къоркъууундан да бек тыйгъан,

Къардан толу чынгылдан терк чыкъгъан,

О, жарлы таулу анала къысхан

Жаулукъ! — Кёпюр хурметге, намысха,

Эс этип тинтсек, жаулукъ неди деп сорсакъ, жууап эшитирге боллукъбуз: «Бош бир къумач кесекди ол, жаулукъ болмай, жыйрыкъ болуп къалыргъа да боллукъ эди, алай жаулукъ болуп тиширыуну башына къысылгъандан сора, ол бош кийим болуудан ёрге чыгъып, миллет жашауунда тиширыуну кёп тюрлю адетлерин кесине жыйып, аны адеплигини белгиси болады. Ата-бабалырыбыздан келген тёре барды: некяхы болгъан тиширыу элге, орамгъа угъай, къайынларыны аллына жаулукъсуз чыкъса, некяхы бузулуп болгъанды. Алайды да, жаулукъ тиширыуну ол тукъумгъа намысыды, сыйыды — эрине уа сюймеклигиди, кертичилигиди, бир сёз бла айтсакъ а, уллу адеплигиди, таза ниетлигиди, татлы огъурлу юйюрню белгисиди. Сагъыш этсенг, Къайсынны «Жаулукъ» деген назмусу тарыхны ауазыды, ата-бабаларыбызны насийхат сёзлериди.

Да, кёпле, сени малтап ёталмай,

Къанлы дертлерин да жетдиралмай

Къалдыла, къоркъмай къылыч аузунда.

Барлыкъла шош, шош болуп, аллынгда.

«Жаулукъ» деген назмусунда Къайсын артыкъ сюймеклик бла сабий заманын эсгереди. Къыш кюн, от жагъада, анасыны бутларына башын салып, жана тургъан отха къарай, анасыны зыбыр къоллары башын сылай, эки кёзю да къалкъыугъа кете, анасыны жылы ауазына тынгылаучусун эсгереди.

Уллу киши болгъанда да анасыны жаулугъун бетине салып, анасын тансыкълай, кёз жашларын жибере, кёп кере жукълагъанды. Мен былайда дагъыда бир затны айтыргъа сюеме. Ананы ботасыны сыйын Къайсын

« Ленинни юсюнден таулу поэма» деген чыгъармасында да ачыкълайды. Барыбызда билген адам, революцияны бачамасы Владимир Ильич Ульянов анасыны ботасын бек багъалы затча биргесине къайры барса да жюрютгенди. Не уллу къыйынлыкъда да анасыны ботасы аны жылытханды, жапсаргъанды. Бюгюн -бюгече да ол ботаны Ленин атлы музейде, темир ундуругъуну юсюнде кёрюрге боллукъду.

Поэт бешикде сабийни бетине чачакълары тие келген жаулукъгъа баш урады. Жигит окъдан, не ауруудан ёле туруп да, аны бетин ана жаулукъну къанаты бла жаба болгъанды дейди Къайсын. Кёп анала жашларын, эрлерин, къызларын урушдан сакълай, узакъ жолгъа къарай, кёз жашларын боталарына, гюлмендилерине къанатлары бла сюртгендиле. Жаулукъ- малкъар халкъны халал ниетича, сууукъ шауданыча, сабийлигича татлы макъамла эсгертеди.

Къайсы миллетни тиширыуу да жаулукъну къууанчха, саугъагъа бере турсунла деригим келеди. Тёреде болгьанча, ахырында, кесими оюмуму айтыргъа сюеме.

Энди бир заманда да къадар аналагъа къара жаулукъ къысдырмасын!

Сабийлерине жилятмасын бир ананы да. Жарыкъ тюрсюн жаулукъла

къысарча онг болсун! Дуния башында гюлле, терекле да чагъып, сюйгенле да бир бирлерин табып, мамыр жашауда жашарча , аллах этсин!

Къайсы бирибизни да башыбызгъа къууанч жаулукъла къысылсынла!

Жаз башында кырдыкча жашнагъанла,

Кюн бетде баппаханнга ушагъанла.

Сабийлеге насыпха жашагъанла,

Махтау сизге, махтау, сыйлы анала!

Миллетибиз, къачан да башын ёрге кётюргенлей турсун! Намысы, насыбы тау кибик болсун!

В оргкомитет

республиканского конкурса

«Слово твое идет по миру и учит мир радости»

ЗАЯВКА

на участие в республиканском конкурсе «Слово твое идет по миру и учит мир радости» на лучшее литературное творчество среди детей и подростков, посвященное 100- летию со дня рождения К.Ш. Кулиева

Сведения об участнике Конкурса

Фамилия

Хочуева

Имя

Карина

Отчество

Юрьевна

Возраст:

(сколько полных лет)

16

Контактный телефон и электронный адрес:

8-963-390-84-26

Название конкурсной работы

Сочинение – рассуждение «Жаулукъ — миллет магъанасы болгъан белгиди»

Сведения о педагоге:

Ф.И.О. руководителя (под чьим руководством создана конкурсная работа)

Жолаева Марина Сафаровна

Контактные телефоны:

8-963-391-68-86 zholaevam@mail.ru

Сведения об образовательном учреждении

Полное наименование

Муниципальное казенное общеобразовательное учреждение «Средняя

общеобразовательная школа СП Новая Балкария»

Адрес:

Терский р-н, с.п. Новая Балкария, ул. Центральная, 1

Телефон:

88663273122

Дата подачи заявки:

09.03.2017г

Подпись руководителя образовательного учреждения:

  1. Полное название образовательного учреждения_______________________________________________________________
  2. Название работы
  3. Исполнитель:

Фамилия

Имя

класс

возраст (полных лет)

школа

город (сельское поселение)________________________

район______________

  1. Къайсынны битеу да чыгъармачылыгъында табынып. баш уруп келген, бир заманда да таркъаймагъан темаларындан бири тиширыуну-ананы сыфаты болгъанды.