Олжас Сүлейменов (1936)

Реферат

Дүниеге келгені: 1936 мамыр

Алматы

Мансабы: ақын, ойшыл, ғалым, саясаткер

Олжас

Өміpбаяны

1936 ж. Мамырдың 18 Алматыда дүниеге келген.

1959 ж. С. М. Киров атындағы Қазақ мемлекеттік университетінің Геология факультетін, кейін А. М. Горький атындағы Әдебиет институтын бітіреді.

1962—71 жж. Казахстанская правда Онжариасык Адеби Кызметкери, сценаристы-редакторы киностудии «Казакфильм», басисты, алкасынык, Просторжурналинык бөлим меңгерушісы, болып жумыстар аткарады.

1971—81 жж. Қазақстан жазушылар одағы басқармасының хатшысы, сонымен бірге 1972 ж. Азия-Африка элдери жазушыларымен байланыс жуниндеги казаакстандык кумитеттин тургасы смолды.

1981—83 жылдары Қазақ КСР кинематография жөніндегі мемлекеттік комитетінің төрағасы.

1983—91 жылдары Қазақстан жазушылар одағы басқармасының бірінші хатшысы болды.

1989 ж. ақпанында халқаралық Невада-Cемей ядролық қаруға қарсы қозғалысының президенті болды.

1991 ж. қазанынан Қазақстан Халық конгрессі партиясының төрағасы, құрметті төрағасы болды.

1994 ж. сәуірде шақырылған ҚР Жоғарғы кеңесі төрағалығына ұсынылады, мәжілісте өз үміткерлігін талаппен алып тастайды.

1994—95 жж. ҚР Жоғарғы кеңесінің Қоршаған орта және табиғатты пайдалану комитетінің мүшесі.

1995 ж. тамызынан бастап ҚР Италия республикасындағы, 1996 ж. сәуірінен Грекия республикасындағы, сондай-ақ Мальта республикасындағы төтенше және өкілетті елші міндетін атқарды.

Танымыл ақын

Поэзия жайлы сөз қозғау қашан да қиын. Бұл әнші құстың дауысын оның қауырсынды денесінен бөліп қараумен тең болар еді. Аль өзіге стаз әри үлги тұтар тұлға деп санайтын адам туралы соз Козляу одан из Кийна. Дегенмен де айтуға болады, егер Бұл қажеттілік жүректен туған болса… Егер Бұл жағдайда өнегелік Ұстанымдары, оның ең бастылары — адамгершілік, адалдық, борыш үғымдары басшылыққа алынса… Дәл осы жерде Заратуштра заманынан бері айтылып келе жатқан көне даналықты қалай еске алмасқа: «Ізгі сөз — ізгі ой — ізгі әрекет». Осы Kasietti siet bizge esimderi men ndy muraleary kelip zhetken menin daңқty babalarym Ұstanғan aқiқatttyk basty postulattarynyk biri bolғan.

3 стр., 1049 слов

«Ту?ан жерім — ?аза?стан!»

... нәр алған ғой жанымыз Жер бетінің ажары ол – сәніміз. Туған өлке табиғатын ... сұрауы бар», -дейді халық.Осыған байланысты Арал өңірін сауықтыру бағатында Орталық Азиядағы бес мемлекет -Қазақстан, ... ғай, аң-құс өте көп. Тәуелсіз ел болдық. Біз тәуелсіз ... ан Қызылорда облысы көлемінде бір ғана туберкулез ауруымен науқастанған адамардың жалпы саны 19,5 мың. Осыған байланысты, кейінге ысыруға болмайтын на ...

Олжас Сүлейменов (1936) Сол тәрізді ақын Олжас Сүлейменов тің өмірі мен шығармашылығы да осы моральдық үш тағанның (триаданың) бастапқы мәнін бейнелейді. ингі таңда онык казахский жериндеги танымал ын екендигине кумун келтиретин адам да аз болар. Олжас туралы жазылған дүниелер жетерлік, солардың бәрінің басын қосып жинақтаса, бірнеше томдық еңбек болары сөзсіз. Onyң aқyndyғy turaly tek өzinin Otanynda ғana emes, sonymen қatar als Elderde de kup zhazyldy. Onyң shyғarmashylyғyna taadana Karap, vespe zhaiynda Pamirden Pribaltikaғa, Kishi Aziyadan Parzhge, Kүngei Kavkazdan Germanyғa deyingi aymaқta өz pikirin bildirushiler kuptep tabyldy. Ониң алң жинақтары 100000 таралыммен жарқ көрип, сол сутте-ақ сирек кездесетин библиографии китаптар катарына енип отырды. Ақынның өрбір жаңа ірі туындысы қызу талқыланды. Men, siru, bizdin Kazirgi tanymal qalamgerlerdin ishinen ogyrmandar men soz adirin tusiner adamdar dul osylai lken құmarlyқpen oқityn өzge almasyndy kerekay atay. Онң.

Олжас Сүлейменов тің әлемді дүр сілкіндірген дауысы ең алғаш рет естілгелі жарты ғасырға жақын уақыт өткен екен. Осы уақыттан бере биз ақын жырларинан оны замандастары мужчин отандастарыны калай тиршилик этип, нени сезинип, нени ойлаганын ойп келемиз. Олжас пен бірге Қазақстанның ұшы-қиырсыз даласын шарлауға болады, шопан киіз үйлерінде қонақта болып, күйшілер мен күміс көмей әншілердің жырларын өз құлағыңмен тыңдай аласың. Шаршаган тык игеруши жігіттермен бірге ашык аспан астында, төб мңындагы орилған егис алңында түнеуге болады. Құлазыған сортаң жерлер мен кеуіп қалған өзен арналарын геологиялық партиялармен бірге кезіп жүре аласың. Бақытсыздыққа үшыраған халыққа қорған болу мақсатында түрлі мінбелерден үн қату,

Халыкты узи ульги курсету аргылы рухтандыр — дул ос касиеттер оган адиретти куштин арнай уйгарымымен берилген туристізді. Кей кездері маған Олжас тың өмірі тұтастай жан қиярлықпен күш жұмсауды қажет ететін өрекеттерден құралатындай болып көрінеді. Себебі: бұған дейін танылмай келген немесе дәлірек айтқанда, өркениеттік бірлеетікте өз дәрежесінде, толық тұтаетығымен және сұлулығымен көріне алмаған қазақ елін бүкіл әлемге таныту деген үлкен жауапкершілікті саналы түрде өз мойнына ала білді. Бүгінде оның сөзіндегі, ойы мен әрекеттеріндегі ерекшеліктерді түсіне алатын адамдарға ерекше әсер берген жарқын даусы үлкен беделге ие.

Олжас Сүлейменов — құдіретті рухтың көңілінен шығып, өз замандастарын Ақиқат пен Сұлулыққа жақындата түсу үшін Алланың өділеттілікті аңсау мен соған деген ұмтылысты бүкіл болмысына енгізіп қойған ақындардың бірі. Шындыгында, Сулулыты надежтеген сайн биз оган бир адам жангындай цемиз! Aқiқatty beinelegen rbir sәtte biz onymen birige tsemiz. Ол — Жолды жарықтандыратын шырақ тәрізді. ізденушілер өздері іздеген маңызды да зөру меселелеріне жауапты дәл осы қазақ ақынының шығармаларынан таба алады. Қазақ халқының өткені, бүгіні мен болашағы барлық түтастығымен Мұхтар Әуезовтің ұлы эпопеясынан кейін бірінші рет соншалық кең көлемде және жоғары көркем деңгейде осы азамат ақын шығармаларында бейнеленген. Бақыт Кенжеевтің мына бір айтқаны өте орынды: «Қазақстанды әдеби тұрғыда әлем картасына енгізген дәл сол (О. С.), себебі, ол шын мөнісіндегі алғашқы халықаралық қазақ жазушысы болды.

9 стр., 4347 слов

Аза хал ыны музыка нері

... не шыңдауыл) болды кеңінен қолдану-қазақ халқының. Қатты дыбыс соқпалы аспаптар ақым ... музыка, восходят ежелгі. Бұл туралы бытующие осы күнге дейін күй-аңыздар жатқызуға болады, ... — головке асатаяка. Кезінде встряхивании құрал конырау толықтырды дыбысталу металл звоном. Сазсырнай — үрмелі аспап, ... олдан берген ұлы жетістігіміз классиктерінің домбыра өнері. Өз интерпретациях Дина дәл сохраняла та ...

Олжас қазақтар туралы көп жазды жөне сол жазғандарымен бүкіл әлемді қызықтыра алды. Muskeulikterdin onyk kitaptaryn kalai dүken sөrelerinen sypyryp-siyryp alyp ketkenderі menin esimde. Ал, „Аз и Я“ кітабы туралы ештеңе айта алмаймын, Бұл менің құлшылық етер кітабым…» (Мегаполис, 13,05.2004 ж.).

Акын туйндыларынан казак халки бастан аткерген жангын жылдардык куанышка толы сәттери мен кайгыдан кули калган умиринан умирин бестин арауға болады. Қанша ғасырлар бойы үлесіне тиген көптеген ауыр сынақтарды басынан өткере отырып, өзіндік төл мәдениетін толық дерлік алғашқы қалыпта сақтай алған таң қаларлық және бірегей қазақ елі тағдырының куәсі болады.

Ақынның өзі бұл жайлы былай дейді: «Біздің ұрпақ кристалдану үстінде. Халық арасында намыс қозғалысы жүріп жатыр. Қорлықта жүргендерде қуаныш үғымы болуы мүмкін емес. Ақындар халыққа намыс қозғалысына күш-қуат жеткізіп туруға міндетті». Бұл бағытта, яғни тарих пен халық тағдырының мөнін түсінуде Олжас қа дейінгі ұлы қайраткерлер — Абай құнанбаев, Шоқан Уәлиханов, Шәкәрім құдайбердиев, Ыбырай Алтынсарин және басқа да қазақ ағартушыларының жетістіктері де аз болған жоқ. XX ғасырдың танымал көркем сөз зергерлері — Мағжан Жүмабаев, Мұхтар Әуезов, Сәбит Мұқанов, Ғабит Мүсірепов, Ілияс Жансүгіров, Ілияс Есенберлин және т. б. тәжірибелерінің де маңызы кем емес. Осы тарихи-мәдени контексте қазақ өдебиетін әлемдік аренаға алып шығу Олжас Сүлейменов тің еншісіне тиген екен.

Оный казах елинин халыгаралык дэңгейдеги акыны деп мойндау «Адамға табын жер, енди!» атты поэмының жарққа шғуймен тығыз баянисты. Олжас Сүлейменов — маңызды әрі теңдесі жоқ құбылыс. Ony aқynnyң әdebi eңbekterinin zhogary deңgeide baғalanuy ғana dәleldep koymaydy. Сонымен қатар, Олжас — ақын, ойшыл, ғалым, саясаткер. Осы қасиеттердің бәрі де тек бір ғана бірегей тұлғаның эпостастары. Олжас саяси, өлеуметтік және мәдени ортада белгілі бір позиңияға ие ақынның тек о баста өзіне арнап берілген мүмкіндіктерді пайдалана отырып қана әрекет етуі қажет екендігін жақсы түсінді. Ол қаруы — сөз. Ол әдебиетке ерекше дауыспен енді. Оның шығармалары әу бастан-ақ ұлттық өдеби құбылыстарға толы болды, сонымен қатар сөз қадірін түсінер жүрттың көңілінен шықты және бүгінге дейін сол деңгейін жоғалтқан жоқ.

Олжас Сүлейменов поэзиясы таусылмас күш-қуатпен сарқырай ағар серпінді ырғаққа негізделген. Ol rbir өzindik ereksheligi bar akyndar zhune dara tulғalar tlғalar turizd aldyn ala dayarlanғan ideologyқ tapsyrystar sheңberin bұzyp shyғa aldy. Ony poesia soz adirin biletinder men soz zergerlerine, sonymen қatar karapayym oқyrmandarғa da orys tili argyly Казахский халкынык болмысын ашып kөrsetue мүмкіндыз ту. Акын шыкармашылыгыы узиндик эрекшелигимен, афористилигимен женщина каламуэрлик шеберлигинин кемелдилигимен таадандырады. Дул стихотворение генрында халык рухынык тарихы жне меден дамуй, психология катарынык узиндик эрекшеликтери бар ттастыкымен жане онарлылыкымен куринетиндинин айнын жансы.

2 стр., 978 слов

«Ыбырай Алтынсарин» туралы

... жанды азамат. Ұлы ағартушы Ыбырай Алтынсарин туралы айтылған әр-түрлі деректер, шығармалар өте көп. Ыбырай Алтынсарин өмірінің ізденіске, күреске толы болғанын баршамыз үшін, әсіресе ... қтың да арман-тілегі емес пе?) іске асырушы болды. Ыбырай Алтынсарин — «Қазақ хрестоматиясы» (1879) деп ата-латын ана тіліміздегі тұңғыш оқулықтың авторы. Ағартушы оқулықты жазуда ...

Ақын мен

Олжас Сүлейменов — табиғатынан рухани бүғауланбаған адам. Еркіндік — үнемі оның шығармашылық және қоғамдық қызметіндеғі негізгі ұстаным болып табылатын-ды. «Еркіндік» сөзінің мағынасы көп қырлы. Ақынның өзі де дәл осы үғымға бірнеше түсініктемелер үсынған. Заңғар биіктікте самғап үшу үшін де ауа қажеттігін ол жақсы түсінді. Сол себепті:

Суретшінің шаруасы не далада.

Дімкәс талант — далада емес —

Молада.

Еркіндіктің екінші аты — сол дала,

Сол даланы жүр өлеңге бала да, —

деп жырлайды. Өзіме рухани қырынан соншалықты жақын ақынды кайта-кайта оқи отырып, мен тағы бір керемет ақын әрі ойшыл Джебран Халилдің мына бір сөздерін еріксіз еске аламын. Ол былай деген еді: поэзия — күлімсіреудің нақты қасиетті көрінісі, ол — көз жасты құрғатушы белгі, адам болмысында тіршілік ететін рух; қуысы — жүрек, шарабы — махаббат. Дәл осы пікірді Олжас туралы да айтуға болатындай. Оның поэзиясы — өткір, жарқын және кіршіксіз таза. Оның мына бір қарапайым әрі балалық нанғыштықпен айтқан сөздеріне мен сенемін:

Мен қайғырам, Зәбір көріп қай халық

Қасіретке батар болса қайғы алып.

Айналайын, О, Қара Жер, айналшы,

Мен өлейін бірге өзіңмен айналып.

Оник поэтикалык шыкармашылыкинык ерекше белгиси — куркем образдардык айкын куриниси болып табылады. Дала Олжас шығармашылығында «қыпшақтар» этнонимінің жиынтық атауы, ал Қула дүз көшпелі тайпалардың мекені деген ұғымды береді. Дала образы Олжас түсінігінде еркін әрі ерікті адам образымен тығыз байланысты.

Уа, аруақ!

Бейбіт күннен өлмейді ер,

Жебедің бе,

Қан майданда жебей гөр!

Мейлі маған жасын лақтыр,

Жай таста!

Бас сауғалап көрген емес айқаста.

Бірінші боп жығылмаспын,

Жығылсам

Жығылармын ең ақырғы шайқаста.

Ағып түскен жүлдызды мен

Аруларды сүйіп түрып,

Серт берем.

Балатонга барар жолды сілтесең,

Уа, аруақ, Айғырымды ерттер ем,

Аялаған,

Әлдилеген жан құрсын!

Ағып өтем,

Әнімнен түз жаңғырсын.

Менен калған тостақ ізге қақ түрып.

Ата жауым Содан шөлін қандырсын!

Соқпақ-жолсыз сәті болмас сапардың,

Атпен бірге жығылармын,

Жатармын.

Тасбақаша тарғыл құмды жамылып,

Қатты үйқыға,

Тәтті үйқыға батармын.

Ақынның сөздерді аса шеберлікпен қолданатыны соншалықты дыбыстың алғашқы құбылуының таңғаларлық ойынына таңданбасқа шараң жоқ. Дегенмен өздеріңіз зейін қойып тыңдаңыздаршы:

Балық-суын

Қыран — оқтай қарқынын,

Жаңбырлы Бұлт

найзағайдың жарқылын.

Қалай сүйсе,

Сүйсе әлсіздер даңқты,

Мен де сені солай сүйем,

Жарқыным!

Сонимен Катар, автор технических уверетеп Кана Коймайды, Эпия сезимдер тобын Козгалыссна тусирип, курген жунэ эстиген жайттадык уте айкын бейнеленген шынай каринисин береди. Соль себепти огырман өзи де котпеген жерден өлең жолдарынык арасына жасырылған, рең ұстап калуа болатын интонация көмегимен суреткердин пия ойларынык үстинен шыгады. Шынымен де Бұл өлең жолдары алаңсыз, таза өрі мөлдір емес пе?! Ақынның адам жанының ең асыл шектерін қозғайтын қайғы-қасіретті дәл суреттеуі соншалық, дәл сол кезде түйсінген сезімдер қазір де сол қалпында жүректі баурап алатын ерекше қабілетті, тебіреністі де таза өлең жолдарының шынайы құпиясының неде екенін мен біле алмадым. Мангилик такырып — Суреткер мэн Уакыт — еш уагытта акыннык назарынан милле калмахан жане онык бар шыкармашылыкынык кақ ортасын кызыл жолак болып кийип жаткан рызекті та. Мысалы «Кактус» және «құмырсқа» поэмаларында, әсіресе «Саз балшықты кітапта»:

14 стр., 6983 слов

Олжас Сулейменов

... последующие переводчики. Некоторые из них были созданы по незнанию, другие - по религиозным и политическим причинам. В тексте обывателя Олжас Сулейменов выделяет два типа или два способа употребления ... внесли в это благородное дело казахстанские ученые. По этому поводу, прежде всего, следует широко известный труд нашего соотечественника Олжаса Сулейменова «Аз и Я», вызвавший широкий резонанс во ...

  • Әр адамның өз жүлдызы түр пісіп,

Сол үзілмек,

Солай тағдыр құрылысы.

Қалғиды әлем,

Қорылдаған тобырдан

Ғасыр сайын

Бас көтерер бір кісі.

Міне, шынайы көрініс: үйқыдағы элем және сергек суреткер. Олжас Сүлейменов поэзиясының екінші қыры — ой ауқымдылығы. Оник поэтикалик куз карастары аткен касырлар койнауйнан жуне казирги заманнык аткир коринистеринен алынкан эрте замандагы казак халынытик тарихи таадырин бейнелейтинистер. Ақын әрі көтерілісші Махамбет ол үшін тек халық наразылығының белгісі ғана емес, сонымен катар өз елі үшін өмірінің соңына дейін батыл шешім жасай білген күрескер!

«Кешіре біл ағайынды суысқан,

Ел бақытты, — сен жымисаң,

Туысқан!»

Дегенде ғой,

Тура түрған болар ем

Тізгінімді шығармай-ақ уыстан.

«Жайық барда ортаймайды,

Көлге сен,

Ақын барда қартаймайды,

Елге сен.

Сен тіріде — біз де тірі» дегенді

Айтпады олар,

Айтқанда олар,

Өлмес ем!

Aқyn Махамбет beinesinen dildik үshin әreket etken naғyz kүresker и sipatyn kredi. Олжас тың Махамбеті — толыққанды және құдіретті фигура:

Дүшпаныңнан қайтты кегің,

Қайтты есең.

Айтып сапсың ақиқатты,

Айт десе.

Қандай бакыт акын болып туғаным,

Сені ақын деп білер ме едім, әйтпесе!

Дала аңыз-ертегілері — жыраулар мен ақындардан генетикалық түрғыдан берілген суырыпсалмалық қасиет Олжас Сүлейменов шығармашылығында айқын көрініс табуымен таңдандырады. Бул Касиет онан бир тау’ириптан экинши такырыпка, бир касырдан экинши касырға эш кийндықсыз өтуге мол мүмкиндик тугызады. Ониң образары эрекше ұмтылиспен жане тасқынды өсип отырады, «проза патшалыкына стихотворения энип, метафоралмены алемди жундейді». Ақын шығармашылығы жайлы сыншылардың бірі былай деген еді: Олжас Сүлейменов поэзиясы — шет-шегіне дейін қайнаған күш-қуатқа толы сауыт. Кейде алуан түсті әлемнің, сезімдер мен ойлардың толық бейнесін беру үшін де ақынға өлең формасының шеңбері тарлық етеді, міне, сол сәтте ол күтпеген жерден ұйқастырылған қара сөздерге немесе драмаға көшеді. Ол үшін бөрі қол жетер жерде және бәріне де рұқсат.

Олжас Сүлейменов үшін кім ақыл мен ойдың еркін қанат жаюына бөгет болатын соқыр еліктеуден бойын аулақ Ұстаса, сол — ақын. Оның қашан да «үйреншікті аллегориялардан жүрегі айнитын». Ол акыннык уз умтылыстарымен улы жаратушы туризди узиндик киши алем жарата алатын мумкиндиги барын жаусы тусинди. Олжас Сүлейменов тің түтас шығармашылық жолы — осыған айқын дәлел. Қоғамның адамгершіліктен алыстап бара жатқанын көрген ол көркем шындыққа сүйене отырып, өз жаныңа өзің билік жүргізе алу қажеттігі, басқаша айтқанда, адамдық қалпыңды сақтап қалу қажеттігін қолдайтындығын білдіреді. Ол шин жеке тулға аншалықты дэңгеидэ өнегесиздикке арсы тура алар болса, соншалықты дэңгеиде бик. Бүған Олжас тың шығармашылық ізденістерінің публицистикасына, сонымен катар әдебиет туралы, өзіне дейінгі қоғам қайраткерлері мен замандастары туралы жазған мақалалармен танысқанда көз жеткізесің. Олжас — өз еліне адал және лайықты ұл. Менің ұғымымда ол — кез келген жолаушының шөлін қандыруға дайын тұратын шөлдегі көгал (оазис) тәрізді. Акын егер париз бен ултжандылык алемге жуне адамзат амирин зиян тигизер болса, волна сентаи париз бен ултжандылыктан бас тарту керек деген ойды аптайтын даналардык катарына жатады.

7 стр., 3098 слов

Ыбырай Алтынсарин туралы қазақша

... ең озық әдістемелерін қолдана отырып, білімнің балаларға ана тілінде берілуіне айрықша мән береді. «Қазақ хрестоматиясы» атты оқулы ... мсайды. Тіптен, Қостанайдан ашылатын ауыл-шаруашылық училищесіне өзінің иелігіндегі жерін беретіні туралы өсиет қалдырады. Ыбырай дың қазақ қыздары үшін Торғайда, ... ан, өлген жылдары белгісіз. Шеген би Ыбырай Алтынсарин нің нағашы атасы. Шеген бидің өмірі, билік жүргізу ...

Акын үшин өz khalқyңa ne z eline degen suyispenshilik zhauapkershilikpen ұshtasyp zhatui kerek. Буль жайлы ол бирде мынадай ои айтан эди: «Мэн уз элимди жуне онык халкын олардык бериктилиги мен тузимдилиги ушин суемин. Бирак мен ешгашан бир элди экинши элге айдап салушы «Ультжандыларды» суйе де алмас эдим, тусине де алмас эдим». Они жапы журтқа уйгилі «Даланы бииктетемиз деп таулары аласартпайык» Афоризмы Деген азамат ынның бүкіл шғармашылық жолынык узиндик ты веришь в болып табылады. Осыдан-ақ ақынның ата- бабаларының табиғи даналығын көруге болады. Жөне Бұл жалпы қазақ халқына тән қасиет. Өздерінің далаларының шексіз кеңдігіне орай, қазақтар о бастан-ақ тар пейілділіктен ада ел; ертеден-ақ оларға кеңпейілділік тән. Олжас Сүлейменов — өткір ақын, жіті көреген, өте шапшаң әрі еті тірі жан. Онык жанында узгелердин бури уыыктап жатган немесе мулгип отыган туристізді. Біздің көз алдымызға қазақтарға өздерін бүкіл әлемге лайықты дәрежесінде таныту қажет болған шақта ақиқатты тынбай іздеген, өз кезеңін түсінуге үмтылған, болашақ жайлы үздіксіз ойланған буырқанған кезең баласының үлы образы келеді.

Олжас Сүлейменов тің шығармашылық тағдырына ойша көз жүгірткен шақта ақын әлеміне терең бойлаған сайын көбірек ойланып-толғану қажеттілігі жайлы ой өзіңе еріксіз келе бастағанын байкайсың. Akyn kөtergen manselelerdin auқymdyғy Bastapқyda koyylғan shekarana bzyp өtedi. Олай болса, халық даналығында айтылғанындай, тым болмаса жарты жолға жеткесін де артка бір бұрылып қараған дұрыс, Бұл жарым жолдың да бізге берері көп. Мавлоно Джалал-ад-дин Руми был дэген екен: «Тениздин барлык суйн ишип тауйсу мамкин эмес, бирак шулин канганша и огромные болады». Жаратушы Олжас ты адамзаттық рух пен шығармашылықтың жоғары заңдарын ашуға арнайы таңдап алғандай. Оның жырларындағы сөздер материалдық жөне рухани субстанцияларға ие. Akyn tabiғatta bar sozderdi izdep tabuғa zhane aldyn ala tuysinuge tyrysady. Процесс Шыгармашылык — Бул Жаратган Енин кумэгимен «жасалатын» Кажетти создер бирлигинин топамасы. Ақын оларды ести алуы, түсіне алуы және соған шаттана алуы қажет.

Мен таңсықпын түяғы мен тұлпардың.

Топшысына қыран бүркіт, Сұңқардың.

құмыраның қыл мойны мениҚылышқ

Қашап жазған қайсар жырга іңкәрмін.

1 стр., 388 слов

День пятый. Мой город — Алма-Ата (Алматы)

... в 1907 году! Второе мое самое любимое место (с детства я там любила кататься на коньках) высокогорный каток в Урочище ... Медео, идет дорога на Чимбулак (Шимбулак) — это горнолыжный курорт близ Алматы, расположен на хребте Заилийского Алатау, находится на высоте 2200-2500 ... нас в городе виды! Какие потрясающие горы!!! О!!! Посмотрите, сейчас будет маленькая подборочка. Начну с самого любимого своего ...

Бақи уақыт,

Бақи тірлік, бақи құм

Құпиясын тосып маған не қилы,

Толық Айды түніменен сөндірмей,

Құс жолынан аспан жырын оқимын.

Акын создин алемди тусину мен кайта құруға арналған құрал екендигин жақсы тусинеди. Менің жоспарымда Ұстаз- Олжас тың шығармашылығына жан-жақты өдеби талдау жасау мақсаты болған жоқ. Бұл екінің бірінің қолынан келе бермейді. Мэн тек Акыннык шыгармалар жинагын крастырып жуне кайта-кайта они отырып, осы улы адаммен карым-атынасымдағы куаныштарымды бөлиским келді. Алые жунэ жакын огырмандар, Сиздер акыннык «изги соз, изги ой, изги урекеттерине» менимен бирге ууансын дедим. Бұл жайлы Олжас тың өз айтқаны:

  • Әр адамның өз жұлдызы

түр пісіп,

Сол үзілмек,

Солай тағдыр құрылысы.

Қалғиды элем,

Қорылдаған тобырдан

Ғасыр сайын

Бас көтерер бір кісі.

Қарып түскен қызыл

Күйінде ол

Айқай салып сасқаннан

Оянады

Қарғып тұрған кісідей

Жүлдызы ағып түскен күні аспаннан.

Жеті том және сегіз кітаптан тұратын аталған еңбекке енген шығармалар тек олардың жарыққа келу тәртібін ғана көрсетіп қоймайды, сонымен қатар автордың шығармашылық жолының көп қырлы мөдени-тарихи және ғылыми- көркем шындығын көрсететін рухани ізденістерін танытады. Аталған шығармалар жинағы ыннң барлық туындыларын камтиды деп айта алмаймыз. Бұл тек белгілі бир деңгейде ғана Суреткер шғармашылығының алеулы кезенин камтиды.

Зерттеулері

Олжас тілтанушы ретінде көбінекей көне түркі тілін зерттеді, әсіресе шумерлер және шумер тілі туралы зерттеулері батыс ғалымдарының көне тіл үнді-еуропа тілдерінен бастау алады дейтін қасаң теориясына пәрменді соққы берді.

Зерттеулері ретінде төмендегі бірнеше кітапті айтуға болады:

* 1975 ж. жарық көрген «Аз и Я» кітабі түркі және славян халықтарының ежелгі жазба ескерткіштеріне арналған. Тым-тым аргы, натуральный жоқ эски замандагы ұлт перо ұлыстардык тили, ғұрып-әдети соз болган бул китапти кейинги зерттеушілердің тамаша қолғанаты, ушылардык, ушылардығ, огызыңыы. Әсіресе кітаптың Шумернама бөлімі оқырманды тың да, тілсім қиялдарға бастайды. Kitaptyk soy 1001 soz atty этимология создикке ulasyp, burygydan kemeldene tusti.

* «1001 сөз» жазу мен таңбаның тарихы туралы шығарма, кітап әрқилы мәдениеттің кездейсоқ, жеке дара пайда болмастан бір-біріне тығыз байланыса отырып туылатынын, дамитынын осы 1001 сөзді дәйек ете отырып дәлелдеуге тырысады.

* 1998 ж. жарық көрген «Жазу тілі» кітабі тарихқа дейіңі мәдениетке көзқарас, мұнда аутор шығандай шырқап сонау майя тілі мен қытай тілі арасындағы байланысты зерттейді.

* «Тaрихқа дейіңгі түркілер» кітабінда славян және түркі тілдерінің, атап айтқанда, көне қазақ жэне көне орыс тілдерінің ежелгі өзара байланысы туралы айтылады. Жазушынык ондааган жылдар бойы тынымсыз изденуинин нәтижесинде табылкан йеки халыктык осындай урекетке тусуинэ катысты материалдар кунэ казахский тили дэген терминди алғаш ретақолдану ягода. Кітапта бұл терминнің дұрыс екендігі толық дәлелденеді.

Ақындығы

«Біз жаңаша өлең жазуды Олжас тан үйрендік» дейді — Сергей Марков, бұл болса Олжас өлеңдерінің тынысы өзгешелігін әйгілегендей. 1961 жылғы тырнақ алды жинағы «Арғымақтар» кітабінан бері ол жиырма шақты жыр жинағына аутор болды. «Халықтың тарихы айналып келгенде ақынның үлесіне тиеді» — дейді А. С. Пушкин, оқып отырсаңыз Олжас тың өлеңдері қазақ халқының талай ғасырлық мұңы мен қуанышын, сыры мен сипатын айтады, енді сіз бір ақынның жырын ғана емес бір ұлттың сан ғасырлық сәлихалы тарихын аралағандай боласыз. Олжас өлеңдері қазақ пен орыс арасында ғана емес, Еуропа елдері, Кіші Азия, Қытай, Америка елдері арасында өзінің асқақ қазақы үнін аспандата саңқылдатады.

5 стр., 2396 слов

Наурыз мейрамы ( ) [на казахском языке — қазақ тілінде] ...

... уақыттан бастап күн ұзарып, түн қысқарады. Наурыз - жыл басы. Парсы тілінде "нау" - "жаңа", "руз" - "күн" деген ұғымдарды ... ға, тiптi тайы озып келген жас балаға да «ат терi» деп сыйлық берген. «Той тарқарда» жаңа көзi ашылған қайнардың суына ... ң сый-тартулары. Көктемгi «өлiара» өтiсiмен, ата-бабамыз үй айналасын тазартып, қалың қар тiгiсi сөгiлген жайылымға мал шығарған. «Жаңа жыл мұнтаздай ...

Жыр жинақтары

* «Арғымақтар», Қазақтың мемлекеттік көркем әдеби баспасы, Алматы, 1961 ж.;

* « Олжас Сүлейменов жинағы», Жазушы, Алматы, 1967 ж.;

  • «Қыш кітап», Жазушы, Алматы, 1969 ж.;
  • «Атамекен», Жазушы, Алматы, 1972 ж.;
  • «Каждый день — утро», Правда, Москва, 1973 ж.;
  • «Повторяя в полдень», Жазушы, Алматы, 1973 ж.;
  • «Круглая звезда», Художественная литература, Москва, 1975 ж.;
  • «Берега. Определение», Жазушы, Алматы, 1976 ж.;
  • «Olzsasz Sulejmen versei» (мажар тілінде), Еуропа кёнивкадо, Будапешт, 1976 ж.;
  • «Тұңғыш космонавт», Жалын, Алматы, 1979 ж.;
  • «Sakalai virs smevlus» (литван тілінде), Бага, Вильнюс, 1980 ж.;
  • «Земля, поклонись человеку!» (түркімен тілінде), Магарыф, 1985 ж.;
  • «Свиток», Молодая гвардия, Москва, 1989 ж.;
  • «Аргамак» (моңғол тілінде), Улань газар, Улаанбаатр, 1990 ж.;
  • «Айналайын», Жібек жолы, Алматы, 1996 ж.;
  • «Исправляя метафорой мир», Қаржы-қаражат, Алматы, 1996 ж.;
  • «Im Azimut der Nomaden», Интердрюк, Лейпциг, 1997 ж.;
  • Таңдамалы туындылары, Жібек жолы, Алматы, 2005 ж.;
  • «Olzhas Sulejmenow gedichte» (неміс тілінде), Қазақстан, Алматы;
  • «Fizikçinin Duası» (түрік тілінде), Ыстамбұл, 1976 ж.

Шығармалары:

* Нұрлы түндер, А., 1962;

  • Қылықты түн, А., 1963;
  • Мешін жылы, А., 1967;
  • Таңдамалы лирика, М., 1968;
  • Ақ дария аспанында, Таш., 1970;
  • Атамекен, А., 1972;
  • Қалаулы қайырма, А., 1973;
  • Жұмыр жұлдыз, М., 1975;
  • Көңіл көкжиегі, А., 1976, 1980;
  • Определение берега, А., 1979;
  • Асқардан асу, А., 1987;
  • От января до апреля, А., 1989;
  • Тюрки в доистории, А., 2002.

Марапаттары

* Қазақстан Ленин комсомолы сыйлығы, 1964 ж.;

  • Бұкілодақтық Ленин комсомолы сыйлығы, 1967 ж.;
  • Қазақ КСР мемлекеттік сыйлығы, 1972 ж.;
  • Қазақстанның Халық жазушысы атағы, 1992 ж.;
  • Тәуелсіз «Тарлан» сыйлығы, 2000 ж.